اندیشکده قصد

یکی از گزاره‌های رایج در فضای اقتصادی کشور که بعضاً به عنوان تنها نسخه مؤثر برای اقتصاد ایران تجویز می‌شود، گزاره دولت حداقلی و ضرورت کوچک‌سازی دولت برای اصلاح نظام حکمرانی کشور است. این گزاره البته نه با داده‌های آماری اقتصاد کشورهای جهان و نه با تجربه سیاست‌های پیاده شده در کشورهای مختلف همخوانی ندارد.

این روزها که با شیوع کرونا همه در خانه ها پناه گرفته ایم، در گوشه گوشه هر شهر کارگاه هایی شکل گرفته برای تولید ماسک یا دستکش و گان مخصوص پرستاران و کادر درمان.

از پشت پردۀ اتفاقات اطلاعات دقیقی در دست نیست، حتی اینکه الان فروش نفت ایران چقدر شده هم مشخص نیست. سال گذشته اوضاع متفاوت بود. اولا ترامپ می‌خواست یکباره صادرات نفت ایران را به صفر برساند و به اقتصاد ایران شوک وارد کند که نتوانست؛ ثانیا آنها هنوز امیدوار بودند که بتوانند ایران را پای میز  مذاکره بکشانند که آن هم نشد.

تمدن اسلامی از انقلاب کشاورزی قرن سوم و چهارم شروع شد و تمدن اروپایی مدرن نیز با انقلاب کشاورزی و تحول در شیوه‌های آیش‌بندی و تولید مازاد کشاورزی آغاز شد. برای نخستین بار مسلمانان کشاورزی تجاری را مرسوم کردند و محصولات زراعی را علاوه بر نیازهای خود، به‌منظور کالایی برای فروش تولید نمودند. کشاورزی پایه تمدن و تضمین‌کننده قوام جامعه است.

پیش‌تر اشاره شد که راه‌حل‌های متعارف، توان حل مسئله «جهش تولید» را ندارند. همچنین توضیح داده شد که تولید انبوه، با وجود بهره‌مندی از رانت نفت و حمایت‌های دولتی، نتوانسته جهشی در تولید کشور ایجاد کند.

در دو بخش قبلی تلاش کردم با ترسیم یک تصویر نسبتاً سیاه از وضعیت موجود، توجه مخاطبان را به اهمیت مسئله اقتصاد و ضرورت جهش تولید جلب کنم. هدفم نادیده گرفتن دستاوردهای ارزشمند جمهوری اسلامی نبود؛ بلکه اگر امروز از جهش تولید سخن می‌گوییم، به دلیل زیرساخت‌ها و ظرفیت‌هایی است که در اقتصاد کشور ایجاد شده است.

یک حرف خجالت آور دیگر از آقای رئیس جمهور: پزشکیان:«ما در مجلس تصویب کردیم به همه‌ی روستاها گاز برسونیم، گاز رسوندیم، توقع رو ایجاد کردیم حالا دیگه گاز نداریم».

در نگاه نخست، حکم انتصاب صادره از سوی رئیس‌جمهور در حوزه بهینه‌سازی انرژی و مدیریت مصرف، واجد رویکردی فنی و سازمانی به مسئله‌ای اساسی چون انرژی است. اما این حکم در لایه‌های زیرین خود حامل یک چرخش گفتمانی نگران‌کننده است: گذار از انرژی به‌مثابه یک حق اجتماعی، به انرژی به‌مثابه یک کالای اقتصادی تابع منطق بازار.

آیا واژه «حق‌الناس» هم مثل واژگان زیبای دیگری بسان تدبیر، امید، تعامل سازنده با دنیا، آزادی و ده‌ها واژه دیگر که جبهه متمایل به غرب آن را در دو دهه گذشته دست‌مایه قدرت سیاسی خود کرده است، دچار چندگانگی مفهومی می‌شود؟

ادغام بانک‌های نظامی در بانک سپه، بیش از آنکه یک تصمیم برای انضباط در سیستم مالی و بانکی کشور باشد، تعهد تیم واپس‌گرای دیپلماسی-اقتصادی دولت به شرکای غیرقابل‌اعتماد غربی خود است که در عین شعارهای ظاهری و خیالی این روزهایشان مبنی بر مقاومت در برابر دشمن، در حال امتیاز دادن مشکوک و خطرناک هستند.